Expirimenteren in de studio

Niet lang geleden had ik met een vriend/collega-fotograaf afgesproken lekker vroeg op te staan om buiten foto’s te gaan maken in de natuur. Zal je net zien dat het weer niet mee zit…. Niet goed genoeg om het mooie ochtendlicht te zien, niet slecht genoeg voor drama in het landschap…. Al snel besloten we terug naar binnen te gaan om mijn huiskamer snel om te bouwen in een studio. En aangezien we het allebei het meest interessant vinden mensen als onderwerp te hebben stond we niet alleen achter, maar ook voor de camera. Zie hier het resultaat van een ochtend experimenteren met licht en Adobe Lightroom 2 als RAW-converter. Het motto was; hoe extremer, hoe beter..!

Ter informatie, er is geen make-up aan te pas gekomen. De “mijnwerkers-look” is gemaakt met behulp van Lightroom. Eigenlijk heel simpel, converteer de foto naar grayscale. Vervolgens kan je in de grayscale-mixer oranje (huidskleur) vrijwel helemaal de min in trekken. Alles wat eigenlijk oranje is, wordt nu zwart. Het leuke is dat oneffenheden gewoon zichtbaar blijven, waardoor het resultaat soms bijna eng is!

Lightroom of Aperture?

Sinds een paar jaar is er een nieuwe categorie software ontstaan, genaamd “workflowsoftware” (voor fotografen) toen Apple Aperture introduceerde. Met workflow wordt bedoelt dat je (voor het grootste gedeelte) alles in één programma kan doen van camera tot publicatie. Je moet dan denken aan het downloaden uit de camera, RAW-conversie, bewerken/aanpassen van de foto’s en publiceren naar een digitaal medium of print. Voorheen was dit enkel mogelijk door het gebruik maken van een combinatie van programma’s. Dit had natuurlijk als nadeel dat het hele proces complex en verre van efficiënt was. Vooral voor fotografen die grote hoeveelheden foto’s verwerken was hier een enorme winst te behalen, denk aan sport-fotografie of reportage-fotografie, waarbij vaak met “hagel” wordt geschoten om uiteindelijk met een beperkt aantal foto’s te eindigen. Niet lang na de introductie van Aperture kwam Adobe met Lightroom. Beide programma’s hebben veel overeenkomsten, maar ook verschillen waarvan je op de hoogte moet zijn als je een keuze wilt maken. Heb je een computer met windows, dan is de keuze al gemaakt, want alleen Adobe Lightroom draait ook op windows. Met een mac heb je wel keuze, wordt het Apple Aperture of Adobe Lightroom?

Geschiedenis

Om het fundamentele verschil tussen Aperture en Lightroom te begrijpen moet je iets weten over de geschiedenis van beide programma’s. Voor Lightroom bestond Adobe’s oplossing uit een serie programma’s; Camera RAW voor de RAW conversie, Bridge voor het organiseren en beheren van de meta-data en Photoshop voor alle mogelijke bewerkingen. In feiten had Adobe alle componenten al in huis, er moest alleen een manier gevonden worden het geheel snel en naadloos samen te laten werken.

Aan de andere kant van Apple lag een hele andere basis. Op het gebied van foto software had Apple alleen iPhoto wat je eigenlijk moet zien als iTunes voor foto’s. iPhoto was (en is nog steeds) gericht op consumenten en is veel te beperkt voor professionele gebruikers. De kracht van iPhoto zit hem in de database (net als voor muziek in iTunes) waarin het de foto’s bewaard worden. Je zit niet meer vast aan de beperkingen en onhandigheden van een bestandsstructuur waardoor het organiseren van je fotobestanden veel sneller en flexibeler wordt. Voor een aantal fotografen was dit al reden genoeg om iPhoto voor het beheer te gebruiken i.c.m. Photoshop voor het bewerken.

Bovenstaand stuk over de geschiedenis van beide programma’s geeft aan waar nu nog steeds de fundamentele verschillen liggen. De basis waarop Adobe Lightroom is gebouwd is de krachtige RAW-converter die Adobe al in huis had met Adobe Camera RAW. De aandacht in Lightroom ligt dan ook eerder op de creatieve mogelijkheden van het bewerken van de foto’s dan op de organisatie van de collectie. De collectie is nog steeds gebaseerd op de bestaande bestandsstructuur, slechts met de toevoeging van een metadata-browser en de mogelijkheid foto’s samen de voegen in “albums”.

Bij Apple Aperture is de basis juist het gebruik van een database met de daaraan vastzittende voordelen. Er zijn veel meer opties om een grote fotocollectie te beheren en organiseren waardoor er veel tijd bespaard kan blijven het zoeken naar foto’s of het archiveren ervan. Aan de andere kant moet ook gezegd worden dat de RAW-converter van Apple niet zo geavanceerd is als die in Lightroom, waardoor voor bewerkingen van de foto’s sneller een uitstapje gemaakt zal moeten worden naar een programma als Photoshop. Wanneer dit vaak nodig is kan de snelheidswinst in de organisatie van de foto’s teniet gedaan worden in de bewerk/ontwikkel-fase.

De praktijk; importeren

Adobe Lightroom collections

Een workflow start natuurlijk met het importeren van de foto’s. In het geval van Aperture gaan de foto’s de database in. Binnen de database is er een stuctuur van projects, albums en folders. Een project kan je het beste zien als een soort schoenendoos. Een foto kan maar in een project tegelijk zitten, zie het als de fysieke plaats van een foto. Binnen een project kan je vervolgens weer meerdere albums aanmaken. Een album kan je zien als een soort “playlist”. Het is niet meer dan een collectie van verwijzingen naar foto’s. Een foto kan dus ook in meerdere albums zitten, zolang ze maar samen in een project blijven. De kracht van Aperture zit ook in de mogelijkheid albums aan de maken op basis een aantal criteria (formaat, datum enz…). Op deze manier is een album eigenlijk een opgeslagen zoekopdracht. Als laatste kan je binnen de database ook nog met folders werken om extra stuctuur aan te brengen. Een folder (map) kan zowel projects als albums bevatten, maar geen foto’s zelf.

Bij Lightroom is de organisatie van je foto’s in mijn ogen wat minder georganiseerd. Aan de ene hand blijf je gebruik maken van de bestaande mappenstuctuur zoals die al sinds jaar en dag op je harddisk aanwezig is, maar aan de andere hand heb je wel de mogelijkheid collections en collection-sets aan te maken. Een collection is eigenlijk het zelfde als een album in Aperture (playlist…). Een collection-set kan vervolgens weer meerdere collections bevatten. De valkuil zit hem erin dat je mappenstuctuur en de collections eigenlijk volledig los van elkaar moet zien. Veel fotografen die al een groot archief aan foto’s hebben zijn geneigd voor de iets wat conservatieve aanpak van Lightroom te kiezen door de mappenstuctuur te handhavan. Het overstappen van een mappenstuctuur naar een database (Aperture) klinkt misschien een omvangrijk en beangstigend proces, maar dat hoeft zeker niet zo te zijn. Aperture heeft de mogelijk zelf een stuctuur van projects en folders aan te maken aan de hand van een bestaande mappenstuctuur.

Gebruikersinterface

Adobe Lightroom modules

Een ander belangrijk verschil tussen Aperture en Lightroom zit hem in de gebruikersinterface. Lightroom heeft er voor gekozen de workflow in duidelijke stappen te verdelen in de interface. De stappen worden modules genoemd en zijn te selecteren met grote knoppen boven in het scherm. Library (voor de organsatie van de bestanden), Develop (voor het bewerken van de foto’s) en slideshow, print en web voor het publiceren van de foto’s. Deze onderverdeling dwingt je meer stuctuur aan de brengen in de workflow. Het schakelen tussen de modules gaat namelijk niet al te snel, dus je sneller geneigd zijn eerst al je foto’s te organiseren, vervolgens alle foto’s stuk voor stuk te bewerken enz enz.

Bij Aperture heeft Apple er juist voor gekozen alle mogelijkheiden in een scherm onder te brengen. Dit heeft natuurlijk als groot voordeel dan je flexibel kan zijn in je werkvolgorde zonder dat dit extra tijd kost. Als je zo iemand als ik ben die het vaak fijner vind om per foto door de workflow te gaan in plaats van met een hele serie foto’s tegelijk is Aperture een opluchting. Maar ik moet zeker zeggen dat dit een persoonlijke voorkeur is en dat dit dus voor iedereen anders kan zijn. Dit is denk ik een van die dingen die je gewoon moet uitproberen met behulp van de testversies van beide programma’s.

Apple Aperture

De praktijk; bewerken

Op gebied van het ontwikkelen van RAW-bestanden is er ook een duidelijk verschil tussen beide programma’s. Zowel Aperture als Lightroom bieden de mogelijkheden die vrijwel iedere fotograaf gebruikt, zoals het bijstellen van de belichting, de witbalans, conversie naar zwartwit, zwartniveau enz. Dit zijn echter bewerkingen die worden toegepast op de gehele foto. Zodra je een bewerking op een plaats in de foto wil doen (zoals bijvoorbeeld de lucht in een landschapfoto of alleen de ogen in een portret) moeten Aperture-gebruikers uitwijken naar een extern programma (zoals b.v. photoshop) of een plugin binnen Aperture (waardoor de bewerking niet meer op de RAW-file plaats vind, maar een ontwikkelde kopie van de foto). De RAW-engine van Lightroom is echter veel krachtiger omdat deze de mogelijkheid heeft met behulp van maskers bewerkingen uit te voeren binnen een geselecteerd gebied in de foto. Hierdoor zullen het aantal uitstapjes naar externe programma’s drastisch minder zijn. Wanneer je dus een fotograaf bent die regelmatig veel in de nabewerking aan een foto werkt kan dit een behoorlijke tijdswinst opleveren. Tevens is het behoud van kwaliteit veel makkelijker te bewaken omdat alle bewerkingen opdrachten binnen de RAW-converter zijn.

Ook valt op te merken dat foto’s ook zonder aanpassing niet precies hetzelfde uit Lightroom en Aperture zullen komen. Beide programma’s hebben een eigen RAW-engine waarin subtile verschillen zitten. Het blijft echter vaak een persoonlijke voorkeur. Hier is geen winnaar aan te wijzen, ook omdat het per merk en type camera kan verschillen.

Adobe Lightroom presets

Een ander voordeel voor Lightroom is de mogelijkheid van het gebruik van presets. Een preset is niets meer dan een “recept” voor de RAW-engine. Alle instellingen van de RAW-enige staan er in opgeslagen zodat je deze makkelijk en snel kan toepassen op meerdere foto’s of zelfs kan delen met andere Lightroom gebruikers. Binnen Aperture is het wel mogelijk RAW-instellingen toe te passen op meerdere foto’s, maar deze zijn niet te exporteren om ze te delen met andere Aperture-gebruikers. Vooral voor de hobby-fotograaf kunnen de Lightroom-presets een leuke manier zijn kennis te maken met de kracht en de mogelijkheden van de RAW-engine.

De praktijk; publiceren

Zowel Lightroom en Aperture hebben meerdere mogelijkheden foto’s de publiceren naar het internet of een print. Er moet gezegd worden dat het exporten naar een web-gallery in de beide programma’s een mogelijkheid is, maar niet als een professionele oplossing gezien kan worden. Toch is het een leuke en snelle manier om snel een serie foto’s online te zetten. In beide gevallen is het selecteren van een aantal foto’s en het kiezen van een template genoeg om een gallery aan te maken. Aperture biedt ook de mogelijk foto’s te uploaden naar een Mobile Me (voormalig .Mac) gallery.

Op gebied van printen is er een belangrijk verschil. In Aperture is er de mogelijkheid tot soft-proofing. Dit is een techniek waarbij het soort papier wordt gebuikt bij een voorbeeld van de print. Het soort papier heeft immers flink invloed op de uiteindelijke print. Hoevel de printmodule van Lightroom over het algemeen prettig werkt is het ontbreken van soft-proofing voor de serieuze fotograaf een groot gemis wanneer je varrieert met het soort printpapier. Wanneer je grotendeels op het zelfde soort papier print is het gemis te overzien.

Een unieke publicatiemogelijkheid aan de kant van Aperture is de mogelijkheid om binnen Aperture fotoboeken te ontwerpen. Het is een flexibele, snelle en krachtige manier om binnen no-time een boek te laten afdrukken. Nadeel is wel dat men aan de vaste printcentrele van de partner van Apple vast zit. De kwaliteit hiervan is O.K. voor de meeste thuisgebruikers, maar voor de professionele fotograaf zijn er betere opties.

Op zijn beurt heeft Lightroom een wat uitgebereidere manier van het maken van slideshows. Ik denk dat er echter weinig fotografen zijn die deze optie veel gebruiken en ook daadwerkelijk iets doen met de extra opties op dit gebied.

Aperture bied weer de mogelijkheid foto’s te presenteren op een “virtuele lichttafel”. Dit moet je zien als een optie op foto’s samen te ordenen op een monitor (of 2e monitor). Dit is vooral makkelijk voor professionele fotografen die foto’s aan hun klanten willen laten zien nog voor het maken van de afdrukken.

Aperture en Mac OS X

Aangezien Aperture een product is van Apple zelf is er meer integratie met het besturingssysteem. De previews in de database van Aperture zijn (net als bij het iLife pakket) snel en makkelijk toegangkelijk voor andere programma’s. Dit is handig als je snel een foto wil gebruiken in programma’s als Pages en iWeb of als wallpaper wil selecteren. Je hoeft Aperture niet eens de starten om de foto’s te gebruiken. In het geval van Lightroom zal men de foto’s eerst moeten exporten voordat deze te gebruiken zijn buiten Lightroom.

Backup

Iedere fotograaf weet hoe belangrijk het is dat foto’s niet verloren gaan. Het voordeel van digitale fotografie is dat je je foto’s mee kan nemen in een backup. Aperture heeft een eigen backup-functie ingebouwd genaamd “Vaults”. Hiermee kan je snel de complete database backuppen naar een externe harddisk. Met een druk op de knop is het mogelijk deze backup bij te werken na het toevoegen van nieuwe wijzigingen en foto’s aan de database. Het het terugzetten van de backup is slechts een kwestie van het selecteren van de vault en op restore klikken.

Lightroom lijkt dit wat minder gestuctureerd op te lossen. Bij het importeren van nieuwe foto’s is het mogelijk foto’s tegelijk naar een extra backup-lokatie te kopieren. Dit staat echter los van de database (met alle bewerkingen) die Lightroom op een in te geven interval backuped naar een zelf te selecteren locatie bij het opstarten van Lightroom.

Aangezien een backup maken van een gehele harddisk uiteraard de voorkeer heeft zijn er tal externe backup-programma’s die een interne backup-mogelijkheid overbodig maken.

Community

Een levendige community rond een complex programma is altijd een groot voordeel. Wanneer je hulp nodig hebt of wanneer je je gewoon wil laten inspireren door andere gebruikers is het fijn als dat er ook veel zijn. Hier is Lightroom natuurlijk in het voordeel omdat er een hoop Windows-gebruikers zijn. Ook de mogelijkheid van het uitwisselen van presets heeft absoluut bijgedragen aan een overvloed aan Lightroom-gerelateerde websites, blogs en artikelen op het net. Natuurlijk zijn er ook een hoop Aperture-bronnen online te vinden, maar dit is niet te vergelijken met geval van Lightroom.

Ook de producenten Apple en Adobe hebben een andere instelling/opstelling. Apple is tot mijn ergernis vaak een erg gesloten bedrijf. Nieuwe versies van Aperture worden nooit aangekondigd. Ook is het compleet onduidelijk welke aanpassingen er in de toekomst te verwachten zijn. Aan de andere kant is Adobe veel opener over te toekomst van Lightroom waardoor het makkelijker is vertrouwen te hebben.

Overzicht

Conclusie

Ik denk dat het duidelijk is dat er geen unanieme winnaar aan te wijzen is. Het komt allemaal neer op persoonlijk voorkeur. Samengevat ligt de kracht van Aperture in de organisatie terwijl dit bij Lightroom in de RAW-engine zit. Ben je een fotograaf die grote hoeveelheden foto’s moet verwerken (na een evenement, sportwedstrijd of misschien bruiloft) dan is de kans groot dat Aperture de beste oplossing bied. Aan de andere kant, ben je meer iemand die minder foto’s schiet, maar voorheen veel tijd doorbracht in Photoshop, dan kan Lightroom een opluchting zijn!

Voetnoot

Ten tijden van het maken van deze vergelijking zat Adobe Lightroom op versie 2.3 en Apple Aperture op versie 2.1.3.

Links

Homepage Adobe Lightroom

Homepage Apple Aperture

Aperture User Network (grootste online community Aperture)

Lighroom Forums (grootste online community Lightroom)